Strict Standards: Declaration of JParameter::loadSetupFile() should be compatible with JRegistry::loadSetupFile() in /customers/e/f/f/gc-aquarius.be/httpd.www/libraries/joomla/html/parameter.php on line 512

Change! Een Chaplin-Eisler-project

Charlie Chaplin in modern times

 

Charlie Chaplin (1889-1977) moeten we niet voorstellen. Heel de wereld heeft met hem gelachen. Heel de wereld heeft met hem geweend. Modern Times, Citylights, Gold Rush, The great dictator. Een Engelsman die het maakte in Amerika.

Hanns Eisler (1989-1962) moeten we wel voorstellen. Een fantastische, Duitse componist met een voor velen ongelegen boodschap: verander de kapitalistische wereld. “Andere die Welt, sie braucht es!”

 

 

De vrienden Hans Eisler en Charlie Chaplin

In de 5 woelige jaren van 1926 tot 1930 hekelde Hans Eisler met zijn liederen en koren de kloof tussen arm en rijk, het winstbejag, de rassenhaat en het opkomende nazisme. Als zovele kunstbroeders moest hij naar Amerika uitwijken. Daar sloot hij vriendschap met Charlie Chaplin die hem nota bene verdedigde op het Mac Carthy tribunaal tegen het ‘communistische gevaar’. Diezelfde Chaplin keerde later verbitterd naar Engeland terug en sloot zich bij de ‘Socialist Party” aan. Hanns Eisler koos na zijn verbanning voor de DDR als zijn nieuwe vaderland, waar hij ook teleurgesteld aan zijn einde kwam.

Tot samenwerking tussen beiden kwam het niet (Chaplin schreef zelf muziek voor zijn films). Chaplin is nog steeds – terecht – populair. Eisler is – onterecht – vergeten. Zeer onterecht als je weet welke fantastische muziek hij schreef en hoe actueel zijn thema’s nu weer zijn.

We zijn bijna honderd jaar verder.

Hanns Eisler sneed alle thema’s aan waar we nu nog steeds grote zorgen over hebben. Zijn a cappella koren doen onze oren tuiten van actualiteit.
Geen geschikter manier om zijn muziek weer te zingen, begeleid door onvergetelijke fragmenten uit de grote en kleine Chaplinfilms. De onvergankelijke Charlie, de kleine burger, de schlemiel, de idealist en Don Quichote.

Chaplin kwam op voor de kleine man. Eislers muziek wil het lot van de kleine man verbeteren, solidariteit vragen, tot actie aanzetten.

2012, het Hans Eisler jaar

Bertolt BrechtIn 2012 zal het 50 jaar geleden zijn dat Hanns Eisler overleed. Langzaam maar zeker komt een proces van herontdekking op gang. Hierbij komen gelukkig alle aspecten van zijn oeuvre aan bod. Wat opvalt in die nalatenschap is de grote diversiteit. Eisler paste zijn schrijfstijl aan naar gelang de functie die zijn muziek moest hebben. Op wetenschappelijke basis wordt het verzameld werk in kritische uitgave gepubliceerd. Met die herontdekking stijgt de waardering en de erkenning van het historisch belang. Hij overvleugelt tijdgenoten als Weill, Hindemith en Orff in zijn veelzijdigheid en sociale impact.

Ware het niet van de teksten, dan zou zijn koormuziek wereldwijd gezongen worden. Ze is toegankelijk, vakkundig schitterend gemaakt en bevat een aangename, opzwepende motoriek. Helaas staat de westerse koorwereld huiverig tegenover maatschappelijk engagement en expliciete boodschappen.

Niemand beter dan Eisler heeft in zijn eerste koorcyclus, VIER STÜCKE opus 13, waarvoor hij zelf de teksten schreef, zijn positie bepaald. Hij laat het koor het volgende zingen:

Geachte aanwezigen, wij zingen vandaag niet wat u gewoon bent. Wij zingen iets heel anders. Wij zingen niet over de religieuze stemming, met bijbehorend klokkengelui. We zingen niet over hoe schoon het groene woud is, met zijn mysterieuze echo’s. Wij zingen geen liefdeslied over een ongelukkige minnaar. Want dan wenden wij ons af van de werkelijkheid. Ons zingen moet een strijden zijn. We hebben niets te verliezen dan onze ketenen. Wordt wakker, verworpenen der aarde.”

Dit alles in een hoogstaande muzikale vorm gegoten van introductie, thema, drie variaties en coda, met een citaat uit de internationale op de koop toe.

Van dit hoogstaande muzikale niveau is Eisler nooit afgestapt, ook niet in zijn meest simpele massalied. De boodschap van Eislers muziek zal velen ongelegen komen. Op chique festivals zal zijn muziek niet gewenst zijn. De artistieke kwaliteit maakt haar echter onvergankelijk.

AQUARIUS wil deze muziek brengen omdat het fantastische stukken zijn en omdat het niet de ogen wil sluiten voor wat erin verteld wordt. Hanns Eisler is een uniek figuur op eenzame hoogte: nooit voordien of nadien ging artistieke uitmuntendheid zo samen met de drang om die uitmuntendheid ten dienste te stellen van de verbetering van het menselijk lot.


Uitvoerders:

AQUARIUS
Klaudia Zeiner, mezzo
Daniel Ochoa, bariton
Timur Sergeyenia, pianist
Marc Michael De Smet, dirigent
Jaak Van de Velde,  regisseur/belichter

 

Programma:

Hanns Eisler in New York 1933 Vorspruch, koor a cappella

Wie die Krähe, uit: Die Mutter, mezzo, gemengd koor en piano

Lied von der Suppe, mezzo  en gemengd koor

Über den Selbstmord, bariton en piano

Kurze Anfrage, mannenkoor a cappella

Gesang der Reiskahnschlepper,  tenor, mannenkoor en piano

Lied des Händlers, bariton, gemengd koor en piano

Lied  von der belebenden Wirkung des Geldes, bariton en piano

Der zerrissene Rock, gemengd koor en piano

Auf den Straβen zu singen, gemengd koor a cappella

Ferner streiken: 50.000 Holzarbeiter, mannenkoor a cappella

Der Streikbrecher, mannenkoor a cappella

Bauernrevolution, mannenkoor a cappella

In den Militärbaracken, mannenkoor a cappella

Liturgie vom Hauch, gemengd koor a cappella

Ballade von Nigger Jim, bariton + piano

Ändere die Welt, sie braucht es, gemengd koor + piano

Ballade vom Wasserrad, mezzo en piano

Lob der Dialektik,  soli, gemengd koor en piano

 

Enkele beelden van de eerste uitvoering op 12 mei 2012 in De Singel in Antwerpen:

 

   
© ALLROUNDER